Bu nasıl hesaplanıyor?
hedef = zorunlu aylık giderler × karşılanacak ay sayısı; biriktirme süresi = kalan açık ÷ aylık birikim
Acil durum fonu parayla değil zamanla ölçülür: gelirin kesilse ya da büyük bir sürpriz masraf çıksa, zorunlu giderlerini kaç ay karşılayabilirsin? “Hayatta kalma modundaki” aylık giderlerini seçtiğin ay sayısıyla çarp; hedefin bu. Dikkat: gelir değil, gider. Yüksek kazanıp sade yaşayan biri, maaşının düşündürdüğünden daha azına ihtiyaç duyar.
Doğru ay sayısı, gelirinin ne kadar kolay yerine konabildiğine bağlı. İstikrarlı işi olan çift gelirli haneler için üç ay rahat bir rakam; altı ay genel geçer standart; serbest çalışanlar, prim/komisyonla kazananlar ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler bulunan tek gelirli aileler için dokuz-on iki ay makul. Bunun ötesindeki para genelde yatırımda daha iyi değerlendirilir — acil durum fonunun görevi büyümek değil, güvende tutmak.
Fonu kolay ulaşılır ama biraz da zahmetli bir yerde tut: vadesiz hesabından farklı bir bankadaki yüksek faizli bir birikim hesabı tam kıvamında — bir şeyler kazandırır, bir günde ulaşılır, ama banka kartının hemen yanında gözüne batmaz. Fonu bir kez kullandığında yeniden doldurmak tekrar bir numaralı öncelik olur; bu başarısızlık değil, fonun tam da işini yapması.
Sık sorulan sorular
3 ay mı, 6 ay mı?
Gelirini ne kadar hızlı yerine koyabileceğini düşün. Aranan bir meslekte istikrarlı bir işin ve çalışan bir eşin varsa 3 ay savunulabilir. Standart durumda 6 ay. Değişken gelir, bakmakla yükümlü olduğun kişiler ya da zayıf bir iş piyasası varsa 9-12 ay. Tabloya baktığın kadar, geceleri ne kadar rahat uyuduğuna da bakarak seç.
Fon nerede durmalı?
Yüksek faizli birikim hesabı ya da benzeri — anında ulaşılabilir, piyasa riski olmayan bir yer. Hisse senedi değil (tam da işten çıkarmaların olduğu dönemlerde çökerler); vadesiz hesap da değil (orada sessizce eriyip gider).
Bunu borcumu kapatmadan önce mi biriktirmeliyim?
Yaygın yaklaşım şu: önce küçük bir başlangıç fonu (1.000-2.000 dolar), sonra yüksek faizli borca yüklen, ardından fonun tamamını oluştur. %24 faizli bir kredi kartı, hiçbir birikim hesabının kazandıramayacağı kadar pahalıya patlar.
Gerçek acil durum ne sayılır?
İstemeden başına gelen ve zorunlu olan şeyler: iş kaybı, sağlık masrafları, hayatını sürdürmek için gereken acil ev ya da araba tamirleri. Tatil, indirimler ve düğünler için ayrı, adı konmuş birikim kumbaraları açılır.